گفت‌وگو با دکتر سیدطه مرقاتی به بهانه راه‌اندازی کتابخانه عمومی حسینیه خویی‌ها
65 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : روزنامه اطلاعات
تاریخ نشر : Oct 22 2013 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

فت‌وگو با دکتر سیدطه مرقاتی به بهانه راه‌اندازی کتابخانه عمومی حسینیه خویی‌ها

کتابخانه زمینه‌ساز اعتلای فرهنگی جامعهسه شنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۲ 

خوی یکی از فرهنگ‌شهرهای ایران محسوب می‌شود که علاوه بر طبیعت زیبا و چشم‌نواز، به علما و دانشمندان‌اش شهره است. از مشاهیر معاصر این شهر، آیت‌الله العظمی سید ابوالقاسم خویی، دکتر عباس زریاب و دکتر محمدامین ریاحی شناخته شده‌تر هستند.‏

در سال‌های اخیر با راه‌اندازی “مجمع خویی‌های مقیم استان تهران” تلاش‌هایی در جهت معرفی قابلیت‌های گوناگون این شهر و احیای هویت فرهنگی آن صورت گرفته است. “حسینیه خویی‌های مقیم مرکز” نیز که فعالیت رسمی خود را به همت جمعی از خیرین خویی و با مدیریت مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین بکایی از سال ۱۳۷۳ در خیابان آذربایجان آغاز کرده است، تلاش دارد خدماتی را در زمینه‌های مذهبی، فرهنگی و خدماتی به عموم ارائه دهد. این حسینیه در چهار طبقه احداث شده که شامل سالن ویژه مراسم مذهبی، سالن اجتماعات، کتابخانه و یک طبقه‌ هم برای فعالیت‌های عامه‌المنفعه است. اخیراً با همت افراد متدین و خیر و کمک‌های شهرداری منطقه ۱۰ شهر تهران، کتابخانه این مجموعه فرهنگی آماده بهره‌برداری شده است. با حجت‌الاسلام دکتر سیدطه مرقاتی مسئول بخش فرهنگی حسینیه که چهره‌ای آشنا در عرصه فعالیت‌های فرهنگی است، به گفتگو نشسته‌ایم. ‏

‏ شما بیشتر به عنوان یک چهره فرهنگی شناخته شده هستید، از نظر تخصصی چه ضرورتی برای دایر کردن کتابخانه در کنار فعالیت‌های مذهبی وجود دارد؟

اولین آیاتی که بر پیامبر اکرم (ص) نازل و بنیان دین مقدس اسلام پایه‌گذاری شد با آیاتی چون “اقرأ و ربک الاکرم الذی علم بالقلم- علم الانسان مالم یعلم” آغاز می‌شود. در این آیات به خواندن و آموختن بسیار تأکید می‌شود. اگر بگوییم اسلام همزاد خواندن و علم‌آموزی است، سخن بیراهی را به زبان نیاوردیم. به این‌ترتیب، مساجد و حسینیه‌ها که مکان‌های مقدسی هستند، برای بیان آموزه‌های دینی و تربیت انسان‌های کمال‌جو، بهترین مکان محسوب می‌شوند و کتابخانه هم یکی از امکاناتی است که باید در اختیار عموم قرار گیرد.‏

اگر به سنت دینی و فرهنگی ما ایرانی‌ها مراجعه کنیم، می‌بینیم که در کنار مساجد، تکایا و حسینیه‌ها که عمدتاً موقوفه بودند، کتابخانه‌ای هم ساخته می‌شد، مثل کتابخانه مسجد و مدرسه سپهسالار که بعد از انقلاب به شهید مطهری تغییرنام داد، یا کتابخانه مسجد جامع بازار تهران، کتابخانه مدرسه فیضیه قم و…‏

بدون تردید این عمل واقفان بدون حکمت نبوده است. آنها ساخت مسجد و مدرسه را با این نیت انجام می‌دادند که انسان‌ها مسیر کمال و تحصیل معارف دینی و اخلاقی را طی کنند و این امر جز با خواندن کتاب میسر نمی‌شد. دایرکردن کتابخانه و وقف کتاب، زمینه کتاب‌خوانی را فراهم می‌کرد و می‌توانست انسان‌های عالم و متدین را به جامعه تحویل بدهد.‏

‏ به رغم نکاتی که بیان فرمودید،به نظر می‌رسد هنوز فرهنگ وقف در حوزه کتاب و کتابخانه عمومیت پیدا نکرده است. علت این امر چیست؟‏

من هم‌ چنین احساسی دارم. پس از فوت مرحوم پدرم آیت‌الله سیدجعفر مرقاتی و بنابر وصیت ایشان، با اهدای کلیه کتاب‌های وی یک کتابخانه عمومی در خوی راه‌اندازی کردم. از سال ۸۵ (یک سال پس از فوت پدرم) در مکانی استیجاری در خوی و در قالب نهادی مردمی به شکل هیأت‌‌امنایی آغاز به کار کردیم. همه می‌دانستند که دارایی‌های این کتابخانه عمومی متعلق به بیت‌المال است،با این همه نتوانستیم از کمک‌های مردمی به خوبی بهره‌مند شویم و الان کتابخانه با مشکلات عدیده‌ای مواجه است. این مثال را شاهدی برای تأیید حرف شما آوردم. امیدوارم کتابخانه‌ای که در حسینیه خویی‌ها راه‌اندازی می‌کنیم به آن سرنوشت مبتلا نشود و دوستداران کتاب و اهل فرهنگ و ادب ما را در این کار فرهنگی تنها نگذارند.‏

بر این باورم اگر بتوانیم حتی یک جوان را به کتابخانه جذب کنیم، شاید جلوی یک عمل انحرافی را در جامعه بگیریم. مسلماً کارهای فرهنگی از این قبیل، صدقه‌‌هایی جاریه هستند. اگر کسی در اثر آمدن به کتابخانه و توفیق در تحصیل به جایگاه علمی بلندی برسد، او نیز انسان‌های دیگری را تربیت خواهد کرد و این، همان معنای جاریه بودن اقدامات خداپسندانه است.‏

‏ با چالش‌هایی که بیان فرمودید، چه توصیه‌ای درباره این قبیل کارها به مردم دارید؟‏

اجازه می‌خواهم پاسخ شما را با یک خاطره بیان کنم. به عنوان یک شهروند خویی ساکن تهران امکان آن را داشتم که در اواخر عمر دکتر محمدامین ریاحی خدمت این دانشمند و ادیب بزرگ ایران شرف‌یاب بشوم. استحضار دارید که دکتر ریاحی اولین دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بودند و در زمان مسئولیت خود خدمات زیادی را در زمینه توسعه کتابخانه‌های عمومی انجام دادند. ایشان عشق عجیبی هم به موطن خود شهر خوی داشتند. روزی در محضر شریف‌شان بودم. با نهایت ادب فرمودند: چه محبتی می‌توانم برای شما بکنم؟ آن روزها کتابخانه مرحوم آیت‌الله مرقاتی در خوی تازه راه‌اندازی شده بود. عرض کردم اگر امکان داشته باشد به افراد فرهیخته‌ای که خدمت جنابعالی می‌رسند، توصیه فرمایید به این کتابخانه کمک کنند. با نهایت ادب این استدعا را اجابت کردند. اهدای مجموعه کتابخانه مرحوم دکتر امینی‌خویی توسط وصی ایشان آقای دکتر محسن باوندی، با اشاره آن استاد بی‌بدیل بود. البته بعدها بخشی از کتابخانه شخصی آقایان دکتر پرهیزکار، دکتر فریور، محمدعلی انصاریان و دیگر خویی‌ها یکی پس از دیگری به کتابخانه خوی اهدا شد که بدین‌وسیله مراتب سپاس‌ خود رااز همه آن عزیزان اعلام می‌کنم.‏

مردم عزیز به یک نکته مهم توجه داشته باشند؛ اهدای کتاب به کتابخانه کار ارزشمندی است ولی می‌دانید که کتابخانه درآمدی ندارد و فقط باید در آن هزینه کرد. اگر کمک‌های بعدی حاصل نشود، نگه داشتن همان کتاب‌های اهدایی هم غیرممکن خواهد بود.‏

انتظار بنده حقیر از بزرگان و همشهریان فرهنگ‌دوست خویی خود این است که: بیایید دست‌در‌دست هم نهضتی را پایه‌گذاری کنیم تا در تهران و خوی کتابخانه‌های متعدد راه‌اندازی شود. بدون شک ثواب و خیرات این عمل کمتر از کارهای خیر دیگر نیست. شما با این عمل در ساخته‌شدن اندیشه و فکر انسان‌ها نقش ایفا می‌کنید. اگر دانش‌آموزی که امکان مطالعه در خانه کوچک و پرجمعیت خود را ندارد و پدر هم نمی‌تواند منابع علمی لازم را برای وی تهیه کند، از کتابخانه حسینیه، مسجد یا یک مرکز فرهنگی استفاده کند و به مراحل علمی بالاتری دست یابد، هرگز این امکان را فراموش نخواهد کرد و مسلماً در آینده، خود جزء کسانی خواهد بود که دست یاری در امور فرهنگی به سوی خیرین دراز خواهد کرد.‏

‏ خوب است که در این فرصت خوانندگان با شما هم بیشتر آشنا شوند. کمی هم از فعالیت‌های خودتان بگویید و این‌که چه نقشی در راه‌اندازی کتابخانه حسینیه خویی‌ها داشته‌اید؟

همان‌گونه که عرض کردم، من فرزند شادروان آیت‌الله سیدجعفر مرقاتی‌خویی هستم. ایشان از علمای به‌نام شهرستان خوی و از شاگردان آیت‌الله‌العظمی خویی – اعلی‌الله مقامه‌الشریف- بودند.. بنده علاوه بر تحصیلات حوزوی در محضر استادانی چون مرحوم والد، مرحوم دکترابوالقاسم گرجی، آیت‌الله قبله‌ای‌خویی و مرحوم آیت‌الله سیداسماعیل مرعشی در تهران و مرحوم آیت‌الله آقامیرزا جواد تبریزی در قم، موفق به تحصیل در مقطع دکترای فقه و حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد نیز شدم.فعالیت‌های فرهنگی زیادی را تجربه کرده‌ام، از جمله سال‌ها معاونت پژوهش و قائم‌مقامی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) را بر عهده داشتم.الان استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران هستم.‏

در کنار فعالیت‌هایی علمی، فرهنگی و دانشگاهی، سوابقی نیز در کارهای مردمی دارم. موفق شدیم با همکاری برخی از دوستان خویی مجمع خویی‌های مقیم استان تهران را راه‌اندازی کنیم. به یاد حضرت آیت‌الله خویی یک مجتمع خیریه درمانی در خوی در حال احداث است و درمانگاه امام موسی بن‌جعفر (ع) وابسته به این مجتمع هم راه‌اندازی شده است. من هم به‌عنوان عضو هیأت‌امنا و هیأت مدیره در این مجموعه فعال هستم. با لطف دوستان، مسئولیت بخش فرهنگی حسینیه خویی‌های مقیم مرکز نیز به اینجانب محول شده است.‏ در پاسخ به بخش دوم سؤال باید عرض کنم با توجه به پیشینه همکاری‌ام با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه کتاب سال و مسئولیت چندین ساله در سازمان سمت، هیأت‌امنای حسینیه از من خواستند به‌عنوان مسئول فرهنگی حسینیه اقداماتی را انجام دهم و قرار شد همگی همت کنیم تا کتابخانه این مجموعه راه‌اندازی شود. با معاون وقت کتابخانه ملی آقای دکتر عظیمی صحبت کردم. ایشان یکی از مدیران کارآمد خود به نام آقای سلیم گندمی را معرفی کردند که بعدها معلوم شد مسئولیتی در کتابخانه مؤسسه انصار که یک نهاد خیریه فرهنگی است، و آقای مهندس جابر انصار آنجا را مدیریت می‌کنند، دارند. با تدبیر ایشان و همکاری هیأت‌امنا کار آغاز شد و خدای را شاکریم که در عید غدیر امسال شاهد افتتاح رسمی کتابخانه عمومی حسینیه خویی‌های مقیم مرکز هستیم. کتابخانه با تجهیزات مناسب، فضای کافی برای مطالعه و با حضور دو کتابدار متخصص خانم و آقا اداره می‌شود.‏

چه برنامه‌ها و ایده‌هایی برای آینده کتابخانه دارید و چه پیش‌بینی‌هایی کرده‌اید؟‏

هدف اول جذب مخاطب و به‌خصوص گروه نوجوانان و جوانان است. امیدواریم با توجه به کمبودها و نیازهای منطقه ۱۰ تهران بتوانیم شرایط مناسبی فراهم کنیم تا مردم برای مطالعه به این کتابخانه مراجعه کنند. یک هدف دیگر افزایش کتاب‌ها و تنوع آنهاست. ما به کتاب‌هایی در حوزه‌های: روان‌شناسی، علوم‌تربیتی، خانواده، ادبیات و شعر، رمان، دانشگاهی و کمک درسی مدرسه‌ای نیاز داریم. از مردم و ناشران درخواست داریم ما را در زمینه تهیه کتاب یاری رسانند. قصد داریم ارتباط مجازی با کتابخانه‌های دیگر را هم برقرار سازیم.‏

امیدوارم با توجه به خیل انبوه اهل قلم خویی، بتوانیم بخش ویژه‌ای هم برای ثبت و نگهداری آثار تألیف و ترجمه قدیم و جدید خویی‌ها در کتابخانه دایر کنیم.‏

آدرس اینترنتی